وبلاگ آموزشی محمد مهری
روان شناسی ، آموزشی و آموزش و پرورش mohammadmehri@hotmail.com

 

طرح تدوین دفتر ارزیابی از فعالیت های دانش آموز به روش توصیفی

 

مقدمه :

"      هدف اساسی سنجش و ارزش یابی، ارتقای یادگیری دانش آموزان است.محتوا وچگونگی ارزش یابی درفرایند تدریس، نحوه  مطالعه و کیفیت یادگیری   دانش آموزان را رقم می زند. ...  به همین دلیل است که گفته اند:  اگر می خواهید نظام آموزشی را بهبود ببخشید،شیوه های سنجش وارزشیابی را اصلاح کنید(حسن پاشا شریفی،1381(. "  سياست گزاران آموزش وپرورش ایران از سالهای آخر دهه 1370 تلاشهايي براي  بهبود  ارزشیابی تحصیلی در دوره آموزش وپرورش عمومی را آغاز نموده اند   . تصویب آئين نامه امتحانات   دونوبتی  به جای  امتحانات سه ثلثی  و مقرر نمودن مصوباتی در زمینه ارزشيابي مستمر ، تصویب اجرای آزمایشی طرح ارزشيابي توصيفي و بالاخره تصويب اصول حاكم  برارزشيابي در شوراي عالي آموزش و پرورش از جمله فعاليت ها یی ا ست كه در سالهاي اخير انجام شده است.

           ارزشیابی توصیفی  فرایندی  است که اگر درست اجرا شود می تواند تحولی شگرف بر عملکرد آموزش و پرورش  و جامعه بگذارد  هرچند هنوز هم تا رسیدن به نقطه مطلوب راه زیادی در پیش می باشد .  بسیاری از دست اندرکاران به علت عدم آشنایی کامل و یا به دلیل تصورات غلط از این طرح در اجرای آن مقاومت می کنند و کارایی روش توصیفی را زیر سوال می برند در حالی که اگر نگاهشان را  به  این  سمت  عمیق تر   نماید بی شک خودشان از مدافعان طرح خواهند شد. پیشینه  درک صحیح از موضوع ،  دانستن  خصوصیات روش ارزشیابی توصیفی می باشد که به پاره ای از آنها اشاره می شود .

 

-         همه جانبه نگری در ارزیابی فعالیت های دانش آموزوسنجش ویژگیهای عاطفی، اجتماعی و رفتارهای فردی  علاوه برمهارت های عقلانی.

-         دقیق تر بودن ارزشیابی به علت استفاده نمودن از ابزارها ی متنوع مانند چک لیست،مشاهده رفتار، مصاحبه، پوشه کار، آزمون های عملکردی،تکالیف درسی و ... .

-         مقایسه عملکرد دانش آموز در ارتباط با گذشته خود به جای مقایسه دانش آموزان با یکدیگر.

-         تکیه بر توانایی ها به جای یاد اوری نقاط ضعف و  توجه به تفاوت های فردی .

-         کاهش استرس و نگرانی هایی که  بعضی دانش آموزان دچار آن می شوند.

-         کمک به رفع مساله "  درماندگی آموخته شده " .  در روش  قبل به  علت اینکه  دانش آموز پس از انجام چندین آزمون مشاهده می کرد نمی تواند موفق باشد و نمره بالایی کسب نماید به تدریج ناامید شده و به خود انگ میزد ، اعتماد به نفس خود را از دست می داد و به جایی نشان دادن سایر توانایی ها آنها را نیز سرکوب می کرد. افراد سربار در جامعه ما نمونه هایی از همان افراد هستند.

-         انسانی تر شدن جریان آموزش و یادگیری و جهت گیری بر اساس تعالیم اسلامی .

 

            با توصیف مسایل برشمرده شده این سوال مطرح است که آیا برای انجام این مهم برنامه ریزی هایی صورت گرفته است ؟ در پاسخ می توان گفت هر چند شواهد نشان دهنده عزم جدی برای انجام این  شیوه  می با شد  و کارهای  زیادی هم  صورت  گرفته  است ولی  به علت جوان  بودن طرح هنوز هم کمبود های زیادی احساس می شود . ازجمله این نقایص  نبودن ابزار و طرح جامع و پذیرفته

 

شده  برای ارزیابی دانش آموز می باشد .  هر چند در  سالهای  اخیر چندین  نمونه از دفترهای  ارزیابی  تدوین  گردیده است ولی  معلمان در اجرا به مشکل برخورده اند و نتوانسته اند استفاده مطلوب را ببرند.  بنابراین نویسنده با توجه به تجربه مستقیم و عملی تدریس در پایه اول تصمیم گرفته است تا با مطالعه دقیق تر نمونه ای  از دفتر ارزیابی را تهیه و ارائه نماید .

هدف  از تهیه   دفتر ارزیابی دانش آموز به روش توصیفی  این بوده که در ضمن ساده  و کم حجم بودن معلم به مجموعه ای منسجم دستیابی داسته باشد که در آن بتواند نتایج اجرای ابزار های متنوع (چک لیست ، مقیاس های درجه بندی شده ، فرم مشاهده دانش آموز، فرم ارزیابی از پوشه کار وتکالیف ، فرم خودسنجی ، فرم ارزیابی ازپروژه ، درج نتایج آزمون های عملکردی و... ) را به سهولت مکتوب نماید و بر آن اساس قضاوت نهایی مطلوب تری را برای دانش آموز در گزارش پیشرفت تحصیلی انجام دهد.

در صورت  نهایی شدن اجرای  کارنامه چهار صفحه ای دانش آموز که نمونه آن در پیوست  آمده است  ، توسط کد گذاری که امکان آن در دفتر فراهم است به راحتی می توان ارزیابی علمی و منسجم از دانش آموز به عمل آوررد.

  

 

 

ویژگی های  دفتر ارزیابی از فعالیت های دانش آموز به روش توصیفی:

 

1-     در این دفتر  فرم های اساسی ترین ابزار ارزیابی  شامل  ( مقیاس درجه بندی رفتار ،   فرم مشاهده دانش آموز،  فرم  ارزیابی از پوشه کار و تکالیف ،فرم ارزیابی از پروژه ، فرم خودسنجی  و درج نتایج آزمون های عملکردی  دانش آموز) گنجانده شده است .

2-     در  فرم های موجود مهم ترین اهداف اموزشی درس ها و یا انتطارات آموزشی ازتمام دروس پایه اول گنجانده شده است .

3-     در پایان هر درس ردیف هایی برای درج اهداف منطقه ای یا مکمل به تشخیص معلم خالی گذاشته شده است .

4-     متاسفانه اغلب معلمان در عمل به تهیه طرح درس اقدام نمی نمایند ،  با توجه به  این که  در این  دفتر اهداف اصلی  تمام دروس  ذکر شده است  می تواند یک گام جبرانی برای رفع نقیصه ذکر شده باشد.

5-     از جایی که تهیه چک لیست وقت گیر است در چند سال اخیر معلمان به ندرت این ابزار را تهیه نموده اند. دفتر موجود در جبران این نقیصه بسیار موثر خواهد بود.

6-     اهداف و انتظارات به صورت موضوعی و با توجه به جدیدترین اهداف مطرح شده طبق کتاب "راهنمای معلم در ارزش یابی توصیفی  تالیف سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی در سال 1388" بیان شده می باشد که در صورت تغییرات در چاپ کتاب های درسی جدید اهداف منطبق و به روز می باشد.

7-     در صورت استفاده از این دفتر  به راحتی می توان  با  کد گذاری فرم ارزیابی  پیشرفت  دانش آموز(کارنامه) را به طور کامل و به صورت علمی  تکمیل نمود که تا کنون برای حل این مساله راه حلی ارائه نشده بود.

8-     تاکنون برای ارزشیابی فقط ابزار چک لیست یا مقیاس درجه بندی رفتار معرفی شده  و برای سایر ابزاز ملاک های ارزشیابی معینی مشخص نشده بود.

 

نکاتی  در باره استفاده  دفتر ارزیابی از فعالیت های دانش آموز به روش توصیفی:

 

در طراحی دفتر موجود تلاش بر سادگی   و وضوح  بوده  که با مشاهده دقیق به راحتی می توان آن را تکمیل نمود. در این جا فقط به ذکر نکاتی پرداخته می شود که ممکن است دچار ابهام نماید و از ذکر موارد اضافی پرهیز می گردد.

 

1-     به خاطر کاهش خطای مقایسه پذیری دانش آموزان با همدیگر بر هرکدام از آنها  صفحات  جدا گانه ای  در نظر گرفته شده است .

2-     در تمامی فرم  و مقیاس ها از چهار عبارت ( خیلی خوب ، خوب ، قابل قبول ، نیازمند آموزش) و یا حروف اختصاری آن استفاده شود.

3-     برای هر درس تمام انتظارات و اهداف در یک گروه می اید  . لذا قابل به ذکراست  در هرماه فقط اهدافی که تدریس شده است  ارزشیابی می گردد و سایر گرینه ها با خط فاصله تکمیل می شود. همچنین ممکن است یک هدف در چند ماه از جوانب مختلف مورد تدریس واقع شود که نیاز است در هرماه مجددا نتیجه ارزیابی ذکر شود.

4-     سطر های خالی در چک لیست ها می تواند برای تهیه اهداف منطقه ای و یا مکمل مورد استفاده قرار گیرد .

5-     بنا بر اصل محرمانه بودن مسائل شخصی  در تکمیل فرم ثبت مشاهدات  به هیچ عنوان از نوشتن نام دانش آموز استفاده نشود و فقط کد شناسایی دانش آموز قید گردد.

6-     برای ستون کد گذاری فعلا کد گذاری  نشده است و در صورت مشخص شدن فرم ارزشیابی دانش آموز توسط مسئولین  قابل کد گذاری می باشد و یادستور العمل اجرایی آن ارائه خواهد شد.

7-      با توجه به این که در س املا جزء درس  فارسی محسوب می شود و اهداف آن در این درس گنجانده شده است  برای آن چک لیستی جدا ارائه نشده است .

8-      به لحاظ اینکه آزمون های عملکردی بر اساس اهداف درس تهیه و آن را می سنجد  برای نتایج آزمون های عملکردی فرم جداگانه ای تهیه نشده و  حاصل عملکرد دانش آموز به فرم های مقیاس درجه بندی منتقل می شود.

9-     هنگام ثبت نمرات در کارنامه ابتدا باید میانگین  هرکد را در خانه های نوبت اول یا دوم نوشته سپس با مقایسه نتایج سایر ابزارها پس از جمع بندی  در کارنامه نمره گذاری شود.

                                                                                         

تدریس فعال و تاکید بر بازی در اجرای فعالیت های آموزشی

 

 یادگیری  تغییرات نسبتا ثابت در رفتار بالقوه فرد  می باشد که به مرور زمان و در اثرتمرین و تجربه  حاصل شده باشد .  طبق این تعریف از یادگیری هنگام تدریس باید توجه داشت در صورتی  تلاش معلم مثمر ثمر واقع خواهد شد و یادگیری صورت گرفته است که اولا: فراگرفتن مطالب طوطی وار نباشد و به سرعت به فراموشی سپرده شود . دوما: یادگیری در طول سال تحصیلی  و با تکرارفراوان صورت پذیرد و از انباشتگی مطالب خودداری شود . سوما : در جریان تدریس توانایی های دانش آموز مورد توجه قرار گیرد و روشی اعمال شود تا تمام دانش اموزان بتوانند به فراگیری مطالب بپردازند. امروزه در مدارس ما ناگزیریم سه طیف از دانش اموزان را در کنار هم داشته باشیم . دانش آموزان معمولی ، دانش آموزان بالاتر از متوسط و به اصطلاح دیر آموزها معلم باید روشی را اتخاذ نماید که فراگیرتر باشد و همه این افراد را در بر گیرد . چهارمین نکته در یادگیری نقش تجربه است . تجربه می تواند یادگیری را تسهیل نماید و مطالب به راحتی توسط دانش آموزان در طیف گسترده تر فرا گرفته شود .     

               روش تدریس فعال به لحاظ در گیر نمودن حداکثر فراگیران ،  استفاده از تجربه تمامی دانش آموزان  ، قابلیت تکرار پذیری مطالب  و توانایی یادگیری بیشترین گروه از دانش آموزان  به طور گسترده مورد استقبال قرار گرفته است و مورد تاکید می باشد.در روش فعال برتوانایی های دانش اموز قضاوت ارزشی  صورت نمی پذیرد و هر کس کار خود را انجام می دهد . دانش آموز تلاش می کند ، به فکر تجربه و یادگیری است  و مقایسه پذیری شدت کمتری به خود می گیرد . برچسیب " من نمی توانم" یا همان خود پنداره منفی کمتر شکل می گیرد  و در نهایت درماندگی خود آموخته  در دانش آموزان دیرآموز رنگ می بازد .  از طرف دیگر روش تدریس فعال با توجه به ویژگی های منحصر به فرد خود بهترین روش برای انجام ارزشیابی توصیفی (کیفی) می باشد و به جرات می توان گفت بدون استفاده از روش های فعال تدریس ارزشیابی کیفی مقدور نیست و به شکست می انجامد .

          یکی از روش های فعال تدریس بازی است و جهت دهی به بازی های کودکان گام بسیار موثری در تدریس می باشد . عدم درک صحیح این موضوع و سرسری گرفتن بازی های کودکان صدمات حبران ناپذیری بر رشد و آموزش کودکان خواهد زد که قابل جبران نیست . طبق روایات اسلامی نیز کودک در سنی می باشد که در مرز بین دوره سیادت و اطاعت قرار گرفته است . تا کنون بازی های وی آزادانه بود ولی اکنون ضمن اینکه هنوز دوست دارد بازی کند مطیع هم شده است  و این همان نقطه مطلوب و مورد نظر است که می توان بهترین استفاده ها را از آن نمود . بنابراین به لحاط علاقه مندی کودک به بازی  می توان مواد درسی را دراین قالب و به روشی فعال  ارایه نمود و ضمن علاقه مندی و ایجاد انگیزه بیشتر وی به تحصیل به اهداف آموزشی رسید.

 

محمد مهری                فروردین 1389

 

[ دوشنبه چهاردهم تیر 1389 ] [ 14:5 ] [ محمد مهری ]
درباره وبلاگ

1- ( محمد مهری ) دارای مدرک کارشناسی مشاوره و راهنمایی از دانشگاه بهشتی و دانشجوی کارشناسی ارشد مشاوره خانواده در دانشگاه علامه طباطبایی, شاغل در آموزش و پرورش, مدرس دوره های ضمن خدمت و کارگاههای آموزشی ,دارنده طرح پژوهشی , مقالات ,ترجمه و فعال در زمینه بازیهای کودکان
برگزیده معلم نمونه در سطح استانی در سال 1388
2- (فرزانه روان شناس) دارای مهندسی منابع طبیعی (مرتع و آبخیزداری)از دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان و دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی آبخیز داری در دانشگاه علوم کشاورزی گرگان ، عضو سازمان نظام مهندسی , دارنده طرح های پژوهشی مرتبط بارشته
لینک های مفید
امکانات وب
فرهنگ لغت :محمد مهری باکلیک روی پرچم کشور دلخواه متن به همان زبان ترجمه می شود. محمد مهری دانستنی های علمی : محمد مهری

.

لطفا این وبلاگو به دوستاتون هم معرفی کنید.محمد مهری آمار گیر 2

آمار سایت